Allergy
Ang allergy ay isang sobrang tugon ng immune system sa mga sangkap na karaniwang hindi nakakapinsala sa karamihan ng tao, gaya ng pollen, alikabok, o ilang pagkain. Kapag ang mga sangkap na ito, na tinatawag na allergens, ay nakadikit sa katawan, ipinapalagay ng katawan ang mga ito bilang banta, na nagdudulot ng reaksyon na maaaring magresulta sa mga sintomas gaya ng pamamantal sa balat, pagbahing, o hirap sa paghinga. Ang allergy ay maaaring mag-iba sa tindi, mula sa magaan na pangangati hanggang sa mga potensyal na nakamamatay na reaksyon gaya ng anaphylactic shock.
Ang allergy ay isang reaksyon ng immune system sa isang banyagang sangkap, na tinatawag na allergen, na karaniwang hindi nagdudulot ng reaksyon sa karamihan ng tao. Ang mga allergens ay maaaring magsama ng pollen, alikabok ng mites, balahibo ng hayop, pagkain, o mga gamot. Kapag ang isang taong may allergy ay nalantad sa isang allergen, ang kanyang immune system ay tumutugon nang labis sa pamamagitan ng paggawa ng mga partikular na antibodies na tinatawag na Immunoglobulin E (IgE). Ang mga antibodies na ito ay nagbibigkis sa mga allergens at nagpapalitaw ng paglabas ng mga kemikal, lalo na ang histamine, ng mga immune cells na tinatawag na mast cells. Ang paglabas ng mga kemikal na ito ay nagdudulot ng mga karaniwang sintomas ng allergy, na maaaring magsama ng pangangati, pamamantal sa balat, pamamaga (edema), pagbahing, baradong ilong, naluluhaang mata, hika, at sa malalang kaso, anaphylactic shock, na isang medikal na emergency.
Kahulugan at Kabuluhan
Ang mga allergy ay maaaring uriin sa iba't ibang uri, depende sa allergen na sangkot at kung paano nangyari ang pagkalantad. Halimbawa, ang mga allergy sa pagkain ay nagreresulta mula sa pagkonsumo ng ilang mga pagkain, samantalang ang mga environmental allergy ay sanhi ng pagkalantad sa mga sangkap na naroroon sa kapaligiran, gaya ng pollen o alikabok ng mites. Ang pagsusuri sa mga allergy ay maaaring kasama ang mga skin test o blood test upang matukoy ang mga partikular na allergens na responsable sa mga reaksyon.
Ang paggamot sa mga allergy ay nag-iiba ayon sa tindi at uri ng allergy. Maaaring kasama ang pag-iwas sa mga allergens, paggamit ng mga antihistamine, steroids, o iba pang anyo ng anti-inflammatory na gamot, at sa ilang kaso, allergen immunotherapy, na naglalayong unti-unting i-desensitize ang immune system sa allergen.
Ebalwasyon
Ang ebalwasyon ng mga allergy ay isang mahalagang proseso upang matukoy ang mga partikular na allergens na responsable sa mga reaksyong allergic ng isang indibidwal. Narito ang mga pangunahing hakbang sa ebalwasyon ng allergy:
- Detalyadong medikal na anamnesis: Sinisimulan ng doktor ang pagkolekta ng kumpletong kasaysayan ng mga sintomas ng pasyente, kasama ang kanilang katangian, tagal, at konteksto ng pagsisimula. Interesado rin siya sa kasaysayan ng pamilya tungkol sa allergy, mga kondisyon ng kapaligiran, at diyeta ng pasyente.
- Pisikal na pagsusuri: Ang pisikal na pagsusuri ay nagpapahintulot na matukoy ang mga pisikal na palatandaan ng allergy, gaya ng pamamantal sa balat, pamamaga, o problema sa paghinga.
- Skin test (prick test): Ang mga skin test ay madalas ginagamit upang matukoy ang mga allergy sa pollen, alikabok ng mites, balahibo ng hayop, at amag. Isang maliit na halaga ng pinaghihinalaang allergen ay inilalapat sa balat ng pasyente, karaniwan sa braso o likod, at ang balat ay bahagyang tinutusok upang payagan ang allergen na pumasok. Ang isang positibong reaksyon, karaniwang isang maliit na mapula at makating pamamaga, ay nagpapahiwatig ng allergy sa allergen na iyon.
- Blood test (sukat ng partikular na IgE): Ang mga blood test ay sumusukat sa antas ng mga partikular na IgE sa ilang allergens sa dugo. Ang mga pagsusulit na ito ay kapaki-pakinabang kapag hindi posible ang mga skin test, halimbawa sa mga pasyenteng umiinom ng ilang gamot o may malawakang mga kondisyon sa balat.
- Provocation test: Ang mga pagsusulit na ito, na isinasagawa sa ilalim ng mahigpit na medikal na pangangasiwa, ay kasangkot sa unti-unting pagkalantad ng pasyente sa allergen upang obserbahan ang reaksyon. Madalas itong ginagamit para sa mga allergy sa pagkain o gamot kapag ang ibang mga pagsusulit ay hindi konklusibo.
- Pagsusuri sa pag-aalis at muling pagpapakilala: Pangunahing ginagamit para sa mga allergy sa pagkain, ang pagsusulit na ito ay kasangkot sa pag-aalis ng mga pinaghihinalaang pagkain mula sa diyeta ng pasyente, na sinusundan ng kanilang muling pagpapakilala isa-isa upang obserbahan ang mga reaksyon.
Ang mga pagsusulit na ito ay nagpapahintulot hindi lamang na kumpirmahin ang pagkakaroon ng allergy ngunit gabayan din ang manejo at paggamot sa pamamagitan ng pagtukoy sa mga partikular na allergens na dapat iwasan ng pasyente.
Ang mga sanhi ng allergic reactions
Ang mga allergic reactions ay nangyayari kapag ang immune system ay tumugon nang sobra sa mga sangkap na karaniwang hindi nakakapinsala sa kapaligiran. Narito ang isang buod ng mga pangunahing sanhi na natukoy ng siyentipikong pananaliksik:
- Mga reaksyon sa gamot: Ang ilang allergic reactions ay sanhi ng isang partikular na immunolohikal na tugon sa mga gamot, na maaaring maglabas ng mga allergic mediators sa di-immunolohikal na paraan, na nagdudulot ng mga sintomas mula sa pamamantal hanggang sa mas malalang reaksyon gaya ng anaphylaxis (Parker, C. (1982). Allergic reactions in man.. Pharmacological reviews, 34 1, 85-104.).
- Mga allergy sa pagkain: Ang mga partikular na protina sa mga pagkain gaya ng mani, gatas ng baka, at mga pagkaing-dagat ay maaaring magdulot ng malalang allergic reactions, lalo na ang anaphylaxis. Ang mga reaksyong ito ay maaari ring lumala dahil sa mga salik tulad ng matandang edad o pagkakaroon ng hika (Flinn, A., & Hourihane, J. (2013). Allergic Reaction to Peanuts: Can We Predict Reaction Severity in the Wild?. Current Allergy and Asthma Reports, 13, 645-650. https://doi.org/10.1007/s11882-013-0369-5.).
- Paglanghap ng mga allergens: Ang paglanghap ng mga particle ng pagkain o iba pang environmental allergens ay maaaring magresulta sa malalang sintomas sa respiratoryo, kasama ang hika at anaphylaxis (James, J., & Crespo, J. (2007). Allergic reactions to foods by inhalation. Current Allergy and Asthma Reports, 7, 167-174. https://doi.org/10.1007/S11882-007-0017-Z.).
- Pagkalantad sa environmental allergens: Ang mga allergens gaya ng pollen, alikabok ng mites, at amag ay maaaring magpalitaw ng allergic reactions sa mga sensitibong indibidwal. Ang mga reaksyong ito ay madalas na pinapamagitan ng immunoglobulin E (IgE) na, kapag na-activate, ay naglalabas ng mga chemical mediators na nagdudulot ng agarang sintomas (Averbeck, M., Gebhardt, C., Emmrich, F., Treudler, R., & Simon, J. (2007). Immunologic Principles of Allergic Disease. JDDG: Journal der Deutschen Dermatologischen Gesellschaft, 5. https://doi.org/10.1111/j.1610-0387.2007.06538.x.).
Buod
Ang mga allergic reactions ay pangunahing dulot ng isang sobrang reaksyon ng immune system sa mga sangkap na karaniwang hindi nakakapinsala mula sa kapaligiran, gamot, o pagkain. Ang pag-unawa sa mga partikular na nagpapalitaw ay maaaring tumulong sa mas mabuting manejo at pag-iwas sa mga reaksyong ito.
Intolerance, Allergy o Anaphylaxis?
Allergy
Ang allergy ay isang reaksyon ng immune system sa isang banyagang sangkap, na karaniwang hindi mapanganib sa karamihan ng tao. Ang mga sangkap na ito, na tinatawag na allergens, ay maaaring magsama ng pollen, ilang mga pagkain, at alikabok, bukod sa iba pa. Ang allergy ay nangyayari kapag ang immune system ay tumugon nang sobra sa mga allergens na ito, na gumagawa ng mga IgE antibodies. Ang mga antibodies na ito ay nagpapalitaw ng paglabas ng mga kemikal gaya ng histamine ng mga immune cells, na nagdudulot ng mga sintomas ng allergy gaya ng pangangati, pamamantal sa balat, hirap sa paghinga, at pamamaga.
Intolerance
Hindi tulad ng allergy, ang intolerance ay hindi tungkol sa immune system. Ito ay isang kahirapan sa pagtunaw ng ilang mga sangkap, madalas dahil sa kakulangan ng enzyme. Halimbawa, ang lactose intolerance ay sanhi ng kakulangan ng lactase, ang enzyme na kinakailangan upang masira ang lactose na matatagpuan sa mga produkto ng pagawaan ng gatas. Ang mga sintomas ng intolerance ay karaniwang gastrointestinal, gaya ng kabag, sakit sa tiyan, pagtatae, at hindi nagbabanta sa immune system o nagdudulot ng mga matinding pamamaga.
Anaphylaxis
Ang anaphylaxis ay isang malala, mabilis, at potensyal na nakamamatay na allergic reaction. Ito ay itinuturing na pinaka-matinding ekspresyon ng isang allergic reaction at maaaring mapalitaw ng mga allergens sa pagkain, kagat ng insekto, mga gamot, bukod sa iba pa. Ang anaphylaxis ay nagdudulot ng malawakang paglabas ng mga kemikal ng immune system, na maaaring humantong sa matinding shock at pagbaba ng presyon ng dugo. Ang mga sintomas ay maaaring magsama ng hirap sa paghinga, pangkalahatang pamamantal, pakiramdam ng nalalapit na sakuna, at pagkawala ng malay. Ang anaphylaxis ay nangangailangan ng agarang medikal na interbensyon, madalas sa anyo ng iniksyon ng epinephrine.
Buod
Ang pangunahing pagkakaiba sa pagitan ng allergy at intolerance ay nakasalalay sa pagkasangkot ng immune system sa kaso ng allergy, hindi tulad ng intolerance na may kaugnayan sa mga problema sa pagtunaw. Ang anaphylaxis naman ay isang malala at agarang anyo ng allergy na nangangailangan ng agarang medikal na atensyon. Ang mga pagkakaiba na ito ay mahalaga para sa angkop na pagsusuri at paggamot ng mga sintomas.
Paggamot
Ang paggamot sa mga allergy ay nakadepende sa kanilang uri at tindi. Narito ang ilang mga estratehiya na karaniwang ginagamit upang pamahalaan at gamutin ang mga allergic reactions:
- Iwasan ang mga allergens: Ang unang hakbang sa paggamot sa allergy ay iwasan ang mga kilalang allergens. Maaari itong mangahulugan ng pananatili sa loob sa mga araw na mataas ang pollen, paggamit ng anti-mite covers para sa kama, o pag-iwas sa ilang mga pagkain o gamot.
- Mga gamot:
- Antihistamines: Ang mga gamot na ito ay tumutulong na bawasan ang pangangati, pagbahing, at iba pang sintomas na dulot ng paglabas ng histamine.
- Decongestants: Sila ay kapaki-pakinabang upang mapagaan ang baradong ilong at sinus.
- Nasal steroids: Ang mga spray na ito ay tumutulong na bawasan ang pamamaga sa mga daanan ng ilong.
- Mast cell stabilizers: Ang mga ahente na ito ay pumipigil sa paglabas ng histamine at madalas ginagamit upang mapigilan ang mga sintomas ng allergy.
- Immunotherapy: Kilala rin bilang desensitization, ginagamot ng pamamaraang ito ang mga pinagbabatayang sanhi ng allergy. Kinakasangkutan nito ang regular na pangangasiwa ng dumaraming dosis ng mga allergens, na nagpapahintulot sa katawan na unti-unting masanay at bawasan ang reaksyon nito sa mga sangkap na ito.
- Biological treatments: Para sa mga malalang kaso, lalo na ang allergic asthma o atopic dermatitis, maaaring gamitin ang mga biological na gamot na nakatutok sa mga partikular na immune pathways.
- Auto-injectable adrenaline (Epinephrine): Para sa mga nasa panganib ng malalang allergic reactions, gaya ng anaphylaxis, mahalagang magdala ng auto-injector ng epinephrine. Pinapayagan nito ang mabilis na pangangasiwa ng gamot sa kaso ng emergency.
- Edukasyon at action plan: Mahalaga para sa mga taong may allergy at sa kanilang kapaligiran na malaman ang mga palatandaan ng allergic reaction at malaman kung paano kumilos sa kaso ng emergency. Kasama dito ang pagsasanay sa paggamit ng gamot at pagkilala sa mga sintomas na nangangailangan ng agarang interbensyon.
Ang manejo ng allergy ay maaaring mag-isnvolved ng kombinasyon ng mga estratehiyang ito, na inangkop sa pagiging tukoy at tindi ng allergy ng bawat indibidwal.
Sa madaling salita
Ang mga allergy ay mga reaksyon ng immune system sa mga sangkap na hindi nakakapinsala sa karamihan ng tao, gaya ng pollen, alikabok, o ilang mga pagkain. Ang pagkalantad sa mga allergens na ito ay nagdudulot ng sobrang immune response, kung saan ipinapalagay ng katawan ang mga ito bilang banta, na nagpapalitaw ng mga sintomas gaya ng pamamantal sa balat, pagbahing, o hirap sa paghinga. Ang tindi ng mga allergy ay maaaring mag-iba, mula sa magaan na pangangati hanggang sa potensyal na nakamamatay na reaksyon gaya ng anaphylactic shock. Ang pagsusuri sa allergy ay maaaring magsama ng mga skin test o blood test upang matukoy ang mga partikular na allergens na responsable. Ang paggamot ay maaaring magsama ng pag-iwas sa mga allergens, mga gamot gaya ng mga antihistamine o steroids, at sa ilang kaso, allergen immunotherapy upang i-desensitize ang immune system.
Mga Sanggunian
- Deborah M Hussey Freeland, Hua Fan-Minogue, J. Spergel, T. Chatila, K. Nadeau : 2016 « Advances in food allergy oral immunotherapy: toward tolerance. » https://doi.org/10.1016/j.coi.2016.08.002 [Huling sinangguni 8 Mayo 2024]
- Jennifer M Rolland, Jo A Douglass, R. E. O'Hehir : 2000 « Allergen immunotherapy: current and new therapeutic strategies. » https://doi.org/10.1517/13543784.9.3.515[Huling sinangguni 8 Mayo 2024]
- J. Larsen, L. Broge, H. Jacobi : 2016 « Allergy immunotherapy: the future of allergy treatment. » https://doi.org/10.1016/j.drudis.2015.07.010 [Huling sinangguni 8 Mayo 2024]
- F. Blanco-Pérez, G. Papp, A. Goretzki, Tobias-Maximilian Möller, Martina Anzaghe, S. Schülke : 2019 « Adjuvant Allergen Fusion Proteins as Novel Tools for the Treatment of Type I Allergies. » https://doi.org/10.1007/s00005-019-00551-8 [Huling sinangguni 8 Mayo 2024]