Pafu
Mapafu ni viungo viwili vya kifua vya mfumo wa upumuaji vinavyowezesha kubadilishana kwa gesi muhimu, kama oksijeni na dioksidi kabonia. Mapafu yote mawili yapo ndani ya kifua katika nafasi za pleura, yakigawanywa na mediastinum. Mapafu pia yana kazi za ziada, kama vile udhibiti wa kimetaboliki ya asidi-besi na uchujaji wa damu. Uingizaji hewa wa pafu huruhusu mabadiliko ya damu isiyo na oksijeni kuwa damu yenye oksijeni ili kusambazwa upya mwilini.
Mapafu ni viungo vyenye umbo la koni vilivyopo ndani ya kifua, katika nafasi za pleura. Vipo kwa jozi na vinatenganishwa na mediastinum, muundo uliopo katikati ya kifua. Mapafu yana jukumu muhimu katika mchakato wa kupumua.
Kazi kuu ya mapafu ni kubadilishana gesi. Wakati wa kupumua, hewa huingizwa kupitia pua au mdomo, kisha hupita kwenye njia za hewa kufikia mapafu. Katika kiwango hiki, oksijeni huhamishwa kutoka kwenye alveoli za pafu hadi kwenye kapilari za damu, ambapo hujifunga na hemoglobini ili kusafirishwa hadi kwenye tishu za mwili. Wakati huo huo, dioksidi kabonia, ambayo ni bidhaa ya taka ya kimetaboliki, husambaa kutoka kwenye tishu hadi kwenye kapilari za damu, kisha kusafirishwa hadi kwenye mapafu kutolewa nje.
Mbali na jukumu lake katika kubadilishana gesi, mapafu yana kazi nyingine muhimu. Yanashiriki katika udhibiti wa kimetaboliki ya asidi-besi kwa kudhibiti viwango vya dioksidi kabonia katika damu. Zaidi ya hayo, mapafu huchuja chembe na vimelea vilivyomo katika hewa inayoingizwa, kusaidia kulinda mfumo wa upumuaji dhidi ya maambukizi.
Utendaji wa mapafu unawezekana kutokana na muundo tata wa mti wa bronchi. Bronchi hugawanyika kuwa bronkioli ndogo zaidi, ambazo hatimaye huishia kwenye alveoli za pafu, miundo midogo yenye umbo la mfuko ambapo kubadilishana gesi na kapilari za damu hutokea.
Mapafu ni viungo muhimu vya mfumo wa upumuaji vinavyowezesha kubadilishana kwa gesi muhimu. Yana jukumu kuu katika kutoa oksijeni kwa seli za mwili na kuondoa dioksidi kabonia. Mapafu pia hushiriki katika kazi nyingine muhimu, kama vile udhibiti wa kimetaboliki ya asidi-besi na uchujaji wa hewa inayoingizwa.
Anatomia ya mapafu
Mapafu ni viungo viwili vya kifua vilivyopo ndani ya kifua katika nafasi za pleura. Yanatenganishwa kati yake na mediastinum. Kila pafu limefunikwa na pleura na lina uhusiano na kifua, kiwambo na msingi wa shingo.
- Pafu la kulia limegawanywa katika lobu tatu (juu, kati na chini).
- Pafu la kushoto limegawanywa katika lobu mbili (juu na chini).
Lobu zinatenganishwa na nyufa.
Utendaji wa mapafu
Uingizaji hewa wa pafu huruhusu mabadiliko ya damu isiyo na oksijeni inayotoka moyoni kuwa damu yenye oksijeni ambayo baadaye husambazwa mwilini. Ubadilishanaji wa gesi hutokea kati ya alveoli na damu kulingana na tofauti za shinikizo la sehemu. Shinikizo la sehemu la alveoli ni 100 mmHg kwa oksijeni na 40 mmHg kwa dioksidi kabonia, ilhali katika kapilari ni 40 mmHg na 46 mmHg mtawalia. Hivyo, oksijeni huenda kutoka alveoli hadi kwenye damu na dioksidi kabonia hufuata njia ya kinyume.
Oksijeni na dioksidi kabonia husogea kati ya mapafu na kapilari za damu kulingana na tofauti za shinikizo. Alveoli zina shinikizo la juu kwa oksijeni na shinikizo la chini kwa dioksidi kabonia. Kapilari zina shinikizo la chini kwa oksijeni na shinikizo la juu kwa dioksidi kabonia. Hii husababisha oksijeni kuingia kwenye damu na dioksidi kabonia kutoka damuni.
Kazi nyingine za mapafu
Mapafu pia yana kazi nyingine, kama vile:
- udhibiti wa kimetaboliki ya asidi-besi,
- uchujaji wa damu kwa kuondoa madonda madogo.
Kwa muhtasari
Mapafu ni viungo muhimu vinavyowezesha kubadilishana kwa gesi muhimu mwilini. Kazi yake kuu ni kutoa oksijeni kwa seli za mwili na kuondoa dioksidi kabonia inayozalishwa na seli hizo hizo. Mapafu pia yana kazi za ziada, kama vile udhibiti wa kimetaboliki ya asidi-besi na uchujaji wa damu. Anatomia ya mapafu ni tata, ikiwa na lobu na nyufa zinazoyagawanya. Mfumo wa upumuaji, unaojumuisha mapafu na mfumo wa moyo na mishipa, ni muhimu kwa maisha ya mwili kwa kuhakikisha kubadilishana kwa gesi muhimu na kudumisha usawa bora wa asidi-besi.