Hypothermie

Hypothermie is een medische aandoening die optreedt wanneer de kerntemperatuur van een persoon onder 35°C zakt. De symptomen variëren afhankelijk van de ernst van de hypothermie en kunnen verstoringen van het beoordelingsvermogen, rillingen, een afname van de intellectuele functies, sufheid of coma omvatten. Deze aandoening kan het leven van de persoon in gevaar brengen en vereist dringende medische interventie. Preventie bestaat uit het vermijden van langdurige blootstelling aan koude, het dragen van warme kleding en regelmatig hydrateren tijdens buitenactiviteiten in de winter.

De mens handhaaft een temperatuur die over het algemeen hoger is dan die van zijn omgeving, door zelf warmte te produceren (thermogenese). Hij produceert deze warmte door energie te verbruiken die uit zijn eigen metabolisme wordt verkregen. De zogenaamde normale interne temperatuur is 37 °C. De mens beschikt over meerdere thermoregulatiesystemen om deze temperatuur te reguleren, waardoor het goede verloop van de voor het leven noodzakelijke chemische en biologische reacties (de homeostase) wordt gewaarborgd.

Hypothermie wordt veroorzaakt door een verlies van lichaamswarmte. Dit kan te wijten zijn aan:

• langdurige blootstelling aan koude temperaturen,
• onderdompeling in koud water,
• overmatig zweten,
•  een metabole ziekte die het vermogen van het lichaam om warmte te produceren aantast.

De ernstigste hypothermie werd geregistreerd bij 12 °C bij een tweejarige jongen die het toch overleefde. Men heeft de reanimatie kunnen waarnemen van een Zwitsers slachtoffer in een staat van hypothermie, na een hartstilstand van bijna vijf uur.

Men spreekt van hypothermie wanneer de kerntemperatuur (temperatuur van het organisme) lager is dan 35 °C,

• Van 37 tot 35 °C: dit is normothermie,
• Van 35 tot 32,2 °C: dit is een lichte hypothermie.

Het slachtoffer blijft bij bewustzijn, maar met fasen van amnesie (geheugenverlies), apathie (emotionele onverschilligheid) of spraakproblemen (uitspraakmoeilijkheden). Het heeft verstoringen van het beoordelingsvermogen en de aanpassing aan de situatie.

Er is sprake van cutane vasoconstrictie, gepaard gaande met een bleke en koude huid, met aanwezigheid van rillingen en horripilatie (kippenvel). De bloeddruk en de hartfrequentie zijn verhoogd. De ademhaling is sneller (tachypneu) maar met een lage thoracale amplitude.

De auscultatie toont soms een bronchospasme. De reflexen blijven levendig. Men kan urinaire stoornissen waarnemen: polyurie (overvloedige urine), dysurie (moeilijkheden bij het urineren).

• Van 32,2 tot 28 °C: dit is een matige hypothermie;

Er is een globale vertraging van de psyche (afname van de intellectuele functies), met permanente verstoring van de hogere functies en de spraak. De toestand van het slachtoffer gaat van sufheid (aantasting van het centrale zenuwstelsel) tot coma. Men constateert een verwijding van de pupillen en een verdwijnen van de fotomotorische reflex (aanpassing van de pupillen aan het licht).

De huid is ijskoud en cyanotisch (blauwachtig). Er kunnen marmerige vlekken verschijnen. Er zijn geen rillingen meer, maar een spierhypertonie (onwillekeurige spiersamentrekking) met tremulaties (zeer fijne lokale trillingen). De reflexen blijken verminderd.

De hartfrequentie is vertraagd, de bloeddruk verlaagd of zelfs perifeer onmeetbaar. De ademhalingsfrequentie is verminderd. De bronchiale verstopping is overvloedig met risico op inhalatie van de secreties.

Het elektrocardiogram toont een sinusbradycardie (normaal maar vertraagd ritme). Er kunnen ritmestoornissen optreden zoals atriumfibrilleren.

• Minder dan 28 °C: dit is een ernstige hypothermie.

Het slachtoffer is in coma. Onder 28 °C bestaat het risico op hartstilstand door ventriculaire fibrillatie. Onder 25 °C kan het slachtoffer in apneu zijn (afwezigheid van spontane ademhaling).

Onder 20 °C kan het slachtoffer in een staat van schijndood zijn met een vlak spoor op het elektro-encefalogram. Deze presentatie laat het niet toe om de reanimatiemanoeuvres te staken. In deze situatie zijn overlevingen gemeld, vooral bij kinderen. Een medisch-juridisch overlijden door cardiopulmonaire stilstand en/of vlak EEG (asystolie) moet worden verklaard in normothermie, dat wil zeggen dat een persoon in hypothermie pas als overleden kan worden beschouwd na een medische opwarming in een ziekenhuisomgeving.

De behandeling van hypothermie bestaat erin het slachtoffer op te warmen en zijn vitale functies te stabiliseren. Het is belangrijk om de natte kleding te verwijderen en het slachtoffer te bedekken met warme dekens. Het is ook belangrijk om de ademhaling, de hartfrequentie en de bloeddruk regelmatig te controleren. Indien nodig kan een hartreanimatie noodzakelijk zijn.

Hypothermie is een gevaarlijke situatie die onomkeerbare schade aan de vitale functies kan veroorzaken. Het is belangrijk om de oorzaken en symptomen van hypothermie te begrijpen om deze effectief te kunnen voorkomen en behandelen. Als u vermoedt dat u of iemand die u kent hypothermie heeft, is het belangrijk om onmiddellijk medische hulp in te roepen.